در دنیای پزشکی، واژه پروتز، به معنی هر نوع عضو یا اندام مصنوعی است که جایگزین عضو طبیعی بدن شده باشد. انواع پروتز دندان، به منظور جایگزینی یا ترمیم دندان‌های از دست رفته و آسیب‌دیده مورد استفاده قرار می‌گیرد. یک دندان از دست رفته می‌تواند بر توانایی شما در جویدن تأثیر بگذارد و خطر ابتلا به بیماری لثه را افزایش دهد. دندان از دست رفته همچنین می‌تواند بر سلامت استخوان فک تأثیر بگذارد و سایر دندان‌ها را نیز در معرض خطر قرار دهد.
انواع مختلفی از پروتز ثابت دندان وجود دارد، نظیر روکش دندان و ایمپلنت‌ها. و انواع مختلفی از پروتز متحرک دندان وجود دارد، شامل دندان مصنوعی کامل یا تکی که در صورت نیاز می‌توان آنها را از دندان خارج کرد.
در این مقاله، ۵ مدل از متداولترین انواع پروتز دندان را بررسی می‌کنیم تا بتوانید با دندانپزشک خود، در مورد اینکه کدام یک برای شما مناسب‌تر است، گفتگوی آگاهانه‌ای داشته باشید.
۱. انواع پروتز دندان: روکش دندان
روکش دندان عبارت است از یک پوشش جدید برای پوشاندن دندان آسیب‌دیده.
روکش دندان ممکن است از جنس فلز یا سرامیک ساخته شده باشد. روکش‌ها معمولاً برای دندان‌هایی که لب‌پر شده‌اند، ترک خورده‌اند یا فرسوده شده‌اند، راه‌حل بلندمدت خوبی هستند. اما طبق مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۸ در مجله دندانپزشکی، احتمال آسیب مجدد دندان‌هایی که ترمیم قابل توجهی دارند، زیاد است.
قرار دادن روکش، اغلب به دو جلسه درمانی نیاز دارد. فرآیند اجرای روکش دندان، معمولا به ترتیب زیر انجام می‌شود:
- یک قالب نرم از دندان‌های شما تهیه می‌گردد.
- هرگونه حفره در دندان آسیب‌دیده پر می‌شود.
- سطح دندان تراش می‌خورد تا برای دریافت روکش، آماده شود.
- در حالی که روکش دائمی در لابراتوار ساخته می‌شود، یک روکش موقت روی دندان قرار می‌گیرد.
- پس از چند هفته، روکش دائمی در جای خود نصب می‌شود.
مطب‌های دندانپزشکی که روکش دندان را در محل مطب می‌سازند، ممکن است روکش‌های یک روزه ارائه دهند.
روکش‌ها یک راه‌حل نسبتاً دائمی در نظر گرفته می‌شوند. روکش، در صورت نگهداری صحیح، ۵ تا ۱۵ سال یا حتی بیشتر دوام خواهد داشت. لازم است دندانی را که روکش دارد، مانند هر دندان دیگری مسواک بزنید و نخ دندان بکشید.
۲. انواع پروتز دندان: ایمپلنت دندان
در میان انواع پروتز دندان، ایمپلنت یکی از گزینه‌های محبوب برای جایگزینی دندان از دست رفته است. این نوع پروتز در استخوان فک قرار می‌گیرد و با تشکیل مواد استخوانی جدید در اطراف آن، در جای خود فیکس می‌شود.
روش معمول برای اجرای ایمپلنت دندان به شرح زیر است:
- ابتدا پایه ایمپلنت (یک وسیله پیچ‌مانند) در استخوان فک قرار داده می‌شود.
- سپس اباتمنت ایمپلنت به آن متصل می‌شود. در صورتی که نیاز باشد ابتدا استخوان اطراف ایمپلنت بهبود پیدا کند، اباتمنت چند ماه بعد اضافه می‌شود.
- پس از اتصال اباتمنت به پایه ایمپلنت، یک روکش دندان (تاج) به اباتمنت متصل می‌شود تا ظاهر ایمپلنت با دندان‌های اطراف آن مطابقت پیدا کند.
امروزه ایمپلنت‌ها به طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرند. انتخاب میان ایمپلنت یا دندان مصنوعی ممکن است به هزینه مربوط باشد. و یا این موضوع که آیا فک شما، برای قرار دادن ایمپلنت، استخوان کافی دارد یا خیر؟
۳. انواع پروتز دندان: بریج دندان
همانطور که از نامش پیداست، بریج دندانی (پل دندانی) بر روی فضای خالی بین دندان‌ها، که در اثر از دست دادن یک دندان ایجاد می‌شود، پل می‌زند. بریج معمولاً در دو انتهای خود به دندان‌های طبیعی متصل می‌شود و ممکن است شامل یک یا چند دندان مصنوعی با نام پونتیک باشد. در برخی موارد، بریج ممکن است برای ایمنی و پایداری بیشتر به یک ایمپلنت متصل شود.
بریج اغلب از جنس سرامیک ساخته می‌شود تا شبیه دندان‌های طبیعی به نظر برسد. لازم است که بریج دندان را مرتب مسواک زده و نخ دندان بکشیده.
روند معمول برای نصب بریج دندان به این صورت است:
در اولین جلسه، دندان‌های لنگر، در دو طرف بریج، تراشیده شده و قالبی از دهان شما ساخته می‌شود. ممکن است یک بریج موقت برای پر کردن جای خالی دندان نصب شود، در حالی که بریج دائمی ظرف چند هفته آماده می‌شود.
در جلسه دوم، بریج دائمی در جای خود قرار می‌گیرد. هرگونه تنظیمات مورد نیاز، انجام می‌شود تا بریج طبیعی به نظر برسد و با بایت طبیعی دندان‌های شما سازگار باشد.
۴. انواع پروتز دندان: دندان مصنوعی
دندان مصنوعی، یکی از انواع پروتز دندان است که به طور محکم به لثه متصل می‌گردد و مانند دندان‌های طبیعی به نظر می‌رسد و عمل می‌کند.
میزان آسیب‌دیدگی دندان‌های شما و نیز ترجیحات شما مشخص می‌کند که چه نوع دندان مصنوعی برای شما بهترین کارایی را دارد.
رایج‌ترین انواع دندان مصنوعی عبارتند از:
- دندان مصنوعی کامل متحرک: جایگزین تمامی دندان‌های شما می‌شود و می‌باید روزانه برای تمیز کردن برداشته شود.
- دندان مصنوعی تکی متحرک: جایگزین برخی از دندان‌های شما می‌شود، و نه همه آنها.
- دندان مصنوعی تکی ثابت: همچنین به عنوان بریج‌هایی در نظرگرفته می‌شوند که توسط ایمپلنت پشتیبانی می‌شوند.
- دندان مصنوعی اوردنچر: این نوع از پروتز دندان که با نام دندان مصنوعی متکی بر ایمپلنت نیزشناخته می‌شود، به ایمپلنت متصل می‌شود، اما باید روزانه برای تمیز کردن برداشته شود. به آنها دندان مصنوعی چفت شونده نیز می‌گویند.
- دندان مصنوعی فلیپر (موقت): دندان مصنوعی فلیپر یا موقت، جایگزین یک یا دو دندان می‌شود. دوام آنها کمتر از دندان مصنوعی تکی معمولی است، زیرا قرار است برای مدت کوتاهی استفاده شوند.
5. انواع پروتز دندان: ونیر دندان
ونیر دندان، یک ورقه نازک است که با پوشاندن سطح جلویی دندان‌ها به بهبود رنگ و ظاهر آنها کمک می‌کند.
در اینجا فرآیند معمول برای اجرای ونیر دندان آمده است:
- دندانپزشک مینای دندان شما را تراشیده و از دهان شما قالب می‌گیرد.
- تکنسین لابراتوار با استفاده از قالب، ونیرهای شما را از جنس سرامیک یا کامپوزیت می‌سازد. این فرآیند ممکن است چند هفته طول بکشد.
- سپس ونیرها به دندان‌های شما چسبانده می‌شوند. از نور ماوراء بنفش برای سفت شدن سریع چسبی که ونیرها را به دندان‌های شما متصل می‌کند، استفاده می‌شود.
برای پشتیبانی مناسب از ونیر دندان، نیاز است که دندان‌های نسبتاً سالمی داشته باشید. ونیر دندان می‌تواند 10 تا 15 سال دوام بیاورد.
مزایای پروتز دندان چیست؟
انواع پروتز دندان، معمولا یک یا چند مورد از مزایای زیر را به همراه دارند:
- بهبود ظاهر دندان‌ها، افزایش اعتماد به نفس و عزت نفس
- بهبود توانایی جویدن، امکان مصرف یک رژیم غذایی سالم
- حمایت از سلامت و استحکام استخوان فک، حمایت از استحکام سایر دندان‌ها
- محافظت در برابر بیماری‌های لثه که می‌تواند منجر به مشکلات جدی برای سلامتی شود
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنم؟
اگر به تازگی دندان خود را از دست داده‌اید یا مدتی است که دندان خود را از دست داده‌اید، بهتر است مراجعه به دندانپزشک را به تعویق نیاندازید. دندان از دست رفته می‌تواند باعث تحلیل استخوان اطراف دندان شود و خطر بیماری لثه را افزایش دهد. هر دو می‌توانند بر سلامت کلی دهان و دندان شما تأثیر بگذارند. هر چه بیشتر صبر کنید، آسیب می‌تواند گسترده‌تر و غیرقابل بازگشت‌تر گردد.
سایر مشکلانی که موجب می‌شود در مورد انواع پروتز دندان با دندانپزشک صحبت کنید عبارتند از:
- دندان ترک خورده، لب‌پریده یا فرسوده
- خونریزی یا درد لثه
- حساسیت یا درد دندان
- هر چیزی در مورد رنگ یا ظاهر دندان‌هایتان که شما را آزار می‌دهد
نکته پایانی
استفاده از انواع پروتز دندان می‌تواند تصمیمی باشد که زندگی شما را تغییر می‌دهد. پروتز دندان می‌تواند لبخند شما و احساس شما نسبت به ظاهرتان را بهبود بخشد، سلامت دهان و دندانتان را بهبود دهد و از مشکلات مربوط به تغذیه، گوارش، بیماری لثه و تحلیل استخوان فک جلوگیری کند.
برای یافتن راه‌حل پروتز مناسب، و تصمیم‌گیری در مورد اینکه کدام یک از انواع پروتز دندان می‌تواند برای شما بهترین گزینه باشد، به دندانپزشک مراجعه کنید.
سوالات متداول
۱- انواع پروتز دندان متحرک، چه مواردی هستند؟
انواع پروتز دندان متحرک عبارتند از: دندان مصنوعی کامل متحرک، دندان مصنوعی تکی متحرک، دندان مصنوعی اوردنچر (یا متکی به ایمپلنت) و دندان مصنوعی فلیپر یا موقت.
۲-فرق بین پروتز دندان و ایمپلنت چیست؟
به طور کلی هر نوع وسیله مصنوعی که جایگزین دندان طبیعی شود پروتز دندانی نامیده می‌شود. در این تعریف یک ایمپلنت کامل دندان شامل پایه فلزی، اباتمنت و روکش، خود یکی از انواع پروتز دندان محسوب می‌شود.
۳- انواع پروتز دندان ثابت، چه مواردی هستند؟
روکش دندان، ایمپلنت دندان، بریج دندان و ونیر دندان متداولترین انواع پروتز دندان ثابت هستند.
۴- پروتز کامل دندان چه مزایایی دارد؟
برای کسانی که دندان‌های آسیب دیده زیادی دارند، ترمیم یا جایگزینی تکی دندان‌ها می‌تواند هزینه قابل توجهی داشته باشد. در حالی که پروتز کامل دندان هزینه به مراتب پایین‌تری دارد.
۵- دندان مصنوعی بهتره یا ایمپلنت؟
در مجموع، ایمپلنت دندان یک تکنولوژی پزشکی پیشرفته‌تر است. و امروزه کاشت دندان با ایمپلنت بسیار متداول‌تراز دندان مصنوعی است.
