پیش از اینکه به موضوع جرمگیری دندان در خانه بپردازیم لازم است بدانید که این روش در نهایت، کار جرمگیری حرفهای را انجام نمیدهد. و معمولا، تنها برای پیشگیری از تجمع جرم، و یا زدودن جرمهای سطحی، کاربرد واقعی دارد.
جرمگیری حرفهای دندان روشی پیشرفته و مؤثر است برای مقابله با تجمع پلاکهای دندانی. یک روش درمانی دندانپزشکی که در آن از ابزارهای تیز، دقیق و ظریف برای پاکسازی پلاکهای دندان استفاده میشود.
این فرایند با استفاده از ابزاری دستی و فلزی به نام «اسکیلر» انجام میشود که پلاک و جرم (تارتار) را از روی دندان میتراشد. در مطب دندانپزشکی، از ابزارهای اولتراسونیک نیز استفاده میشود که دارای سری فلزی لرزاننده و اسپری آب، برای شستشو و جدا کردن جرمها هستند.
با این حال جرمگیری دندان در خانه نیز مزایای مختص به خود را دارد، و در شرایطی که برای مراجعه به دندانپزشک موانعی وجود دارد، یا لک و جرم دندانها سطحی و تازه هستند، میتواند تا حدودی جرم و پلاک را از سطح دندان بزداید و لبخند شما را زیباتر کند.
پلاک یا جرم دندان چیست؟
پلاک لایهای چسبناک است که روی دندانها را میپوشاند. پلاک معمولاً در امتداد خط لثه ایجاد میشود و دلایل متعددی برای تشکیل آن وجود دارد؛ از جمله مصرف غذاهای نشاستهای یا شیرین، مسواک نزدن روزانه یا استفاده نادرست از نخ دندان. اکثر افراد، میتوانند هنگام کشیدن زبان روی دندانها، وجود پلاک را احساس کنند؛ همچنین اگر ناخن خود را روی سطح دندانها بکشید، ممکن است لایهای زرد یا سفید رنگ، از دندان جدا شود.
تجمع پلاک، علاوه بر تأثیرات ظاهری، میتواند منجر به خونریزی لثه، بروز انواع بیماریهای پرودنتال، پوسیدگی یا عفونت دندان گردد.
آیا جرمگیری دندان در خانه عملی است؟
جرمگیری واقعی و حرفهای، نمیباید در خانه انجام شود و باید توسط متخصص در مطب دندانپزشکی صورت گیرد.
ابزارهای مورد استفاده برای برداشتن پلاک، تیز هستند و برای هر دندان شکل خاصی دارند تا ضمن به حداکثر رساندن پاکسازی پلاک، آسیب به دندان به حداقل برسد. استفاده از چنین ابزارهای تیزی، بدون آگاهی از نحوه صحیح در دست گرفتن و میزان فشار مناسب برای اعمال آنها، میتواند منجر به آسیب دندان و لثه شود.
جرمگیری دندان در منزل، میتواند خطر عفونت را به همراه داشته باشد، زیرا ابزارهای جرمگیری باید پیش از هر بار استفاده کاملاً استریل شوند تا از انتقال باکتری از سطحی به سطح دیگر جلوگیری شود. همچنین خطر تراشیدن بیشازحد دندان وجود دارد که میتواند به مینای دندان آسیب برساند و باعث ایجاد ترکهای ریز شود؛ ترکهایی که یکپارچگی و استحکام دندان را کاهش داده و حساسیت آن را افزایش میدهند.
موثرترین و ایمنترین روشهای جرمگیری دندان در خانه
۱- جوش شیرین
جوش شیرین میتواند به عنوان یک ماده ساینده ملایم عمل کرده و به از بین بردن پلاک و جرم دندان کمک کند. مقدار کمی جوش شیرین را با آب مخلوط کنید و با استفاده از خمیر بدست آمده، هفتهای یک بار دندانهای خود را مسواک بزنید.
از این روش به دفعات زیاد استفاده نکنید، زیرا جوش شیرین خاصیت سایندگی دارد و استفاده بیش از حد از آن میتواند مضر باشد.
۲- سرکه سیب
سرکه سیب خاصیت اسیدی دارد و میتواند به حل کردن رسوبات جرم دندان کمک کند. یک قاشق غذاخوری سرکه سیب را در یک لیوان آب گرم رقیق کرده و از آن به عنوان دهانشویه استفاده کنید.
برای جلوگیری از هرگونه خطر تحریک یا سوزش، بیش از یک بار در هفته از این روش استفاده نکنید.
۳- شستشوی دهان با روغن نارگیل
روغن نارگیل خواص ضدباکتریایی دارد. تکنیک شستشوی دهان با روغن نارگیل یا «اویل پولینگ» شامل چرخاندن روغن نارگیل در دهان به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه و سپس بیرون ریختن آن است.
این کار میتواند به کاهش پلاک دندان کمک کند، اما جایگزینی برای مسواک زدن منظم نیست.
۴- میوهها و سبزیجات ترد
مصرف خوراکیهایی مانند سیب، هویج و کرفس میتواند با تحریک ترشح بزاق و پاکسازی ذرات غذا، به تمیز شدن طبیعی دندانها کمک کند.
۵- هیدروژن پراکسید (آباکسیژنه)
هیدروژن پراکسید را میتوان به صورت محلول رقیقشده، به عنوان دهانشویه، برای کمک به کاهش پلاک به کار برد.
از آن با احتیاط و با غلظت پایین استفاده کنید، و به دفعات زیاد بکار نبرید.
۶- خمیر زردچوبه و روغن نارگیل
مقدار کمی پودر زردچوبه را با روغن نارگیل مخلوط کنید تا یک خمیر به دست آید. دندانهای خود را به مدت چند دقیقه با این مخلوط مسواک بزنید. زردچوبه خاصیت سفیدکنندگی طبیعی دارد و روغن نارگیل به مبارزه با باکتریها کمک میکند.
۷- پوست موز
قسمت داخلی پوست موز رسیده را به مدت چند دقیقه روی دندانهای خود بمالید. مواد معدنی موجود در پوست موز، مانند پتاسیم و منیزیم، میتواند به کاهش لکههای سطحی دندان کمک کند.
۸- اسکراب آبلیمو و نمک دریا
چند قطره آبلیمو را با مقدار کمی نمک دریا ترکیب کنید تا اسکراب حاصل شود. آن را به آرامی به مدت یک یا دو دقیقه روی دندانهایتان ماساژ دهید. آبلیمو خاصیت سفیدکنندگی دارد و نمک دریا به از بین بردن لکهها کمک میکند.
۹- شستشوی دهان با روغن نارگیل و دارچین
مقدار کمی دارچین به روغن نارگیل اضافه کنید. این مخلوط را هر روز به مدت چند دقیقه در دهان خود بچرخانید. این کار با از بین بردن باکتریها، به مرور زمان باعث سفید شدن دندانها میشود.
۱۰- محلول شستشو با زغال فعال و روغن نعناع فلفلی
پودر زغال فعال را با یک قطره روغن نعناع فلفلی در آب مخلوط کنید تا محلولی برای شستشو آماده شود. آن را به مدت یک یا دو دقیقه در دهان خود بچرخانید. زغال فعال به لکهها میچسبد و آنها را جذب میکند، و روغن نعناع فلفلی باعث خوشبو شدن دهان میشود.
جرمگیری دندان در خانه: پیشگیری، بهترین اقدام خانگی!
رعایت دقیق و کامل بهداشت دهان و دندان، جهت جلوگیری از تجمع پلاک و جرم حائز اهمیت است:
مسواک زدن
توصیه میشود یک یا دو بار در روز دندانهای خود را با مسواکی که دارای برس متوسط از لحاظ نرمی یا سختی است، بهطور کامل مسواک بزنید.
استفاده از نخ دندان
استفاده از نخ دندان، اقدامی ضروری برای پاکسازی پلاکهای بین دندانی است، اما در استفاده از آن زیادهروی نکنید؛ یک بار در روز کافی است.
دهانشویه
از دهانشویه ضدعفونیکنندهای که دندانپزشکتان توصیه کرده است، استفاده کنید. برخی از دهانشویهها میتوانند به کاهش پلاک و جلوگیری از تشکیل جرم کمک کنند. از استفاده بیرویه از دهانشویهها خودداری کنید و فقط با توصیه دندانپزشک خود اقدام کنید.
نکته پایانی
توجه داشته باشید که روشهای جرمگیری دندان در خانه باید با احتیاط به کار گرفته شوند، زیرا استفاده بیشازحد یا نادرست از آنها میتواند به مینای دندان یا لثهها آسیب برساند. بهعلاوه، این راهکارها جایگزینی برای اصول صحیح بهداشت دهان و دندان، شامل مسواک زدن و استفاده منظم از نخ دندان، و همچنین مراجعه به دندانپزشک برای جرمگیری حرفهای نیستند. پیش از امتحان کردن این روشها، توصیه میشود با یک متخصص دندانپزشکی مشورت کنید تا توصیههای متناسب با وضعیت خاص دندانهای خود را دریافت نمایید.
سوالات متداول
۱- بهترین راه پیشگیری از جرم دندان چیست؟
مسواک زدن منظم دندانها و استفاده روزانه از نخ دندان، همواره اولین و مهمترین اقدام برای محافظت از دندان است. همچنین مصرف کمتر مواد قندی و اسیدی و انجام معاینات منظم دندانپزشکی نیز حائز اهمیت هستند. علاوه بر این، پرهیز از مصرف سیگار و نوشیدنیهای رنگی میتواند در کاهش ایجاد پلاک و جرم موثر باشد.
۲- آیا جوش شیرین جرم دندان را در خانه از بین میبرد؟
جوش شیرین خاصیت سایندگی دارد و تا حدودی میتواند لک و پلاکهای سطحی دندان را برطرف کند. اما جایگزین جرمگیری عمیق دندانپزشکی نمیباشد.
۳- چند بار در هفته می توانم جرم گیری خانگی دندان انجام دهم؟
بهتر است در استفاده از مواد ساینده و اسیدی، نظیر جوش شیرین و سرکه، برای جرمگیری دندان، احتیاط کنید. نهایتا یک بار جرمگیری خانگی دندان در هفته به شرط تایید دندانپزشکتان میتواند مناسب باشد.
۴- آیا جرم گیری دندان در خانه ضرر دارد؟
لازم به توجه است که جرمگیری دندان در خانه، اقدامی استاندارد نیست و میتواند خطراتی را به همراه داشته باشد. بهتر است پیش از جرمگیری دندان در خانه، در مورد مناسبترین روش برای خودتان، با دندانپزشک مشورت کنید.
۵- جرمگیری دندان در خانه با وازلین چگونه است؟
جرمگیری دندان در خانه با وازلین ممکن نیست. وازلین هیچ کارکردی برای جرمگیری دندان ندارد.
