حساسیت دندان به گرما یا سرما معمولاً زمانی رخ میدهد که لایه محافظ بیرونی دندان یعنی مینای دندان، ساییده شده باشد. تحلیل لثه نیز که ریشه دندان را نمایان میکند میتواند یکی از علل این حساسیت باشد.
آیا تا به حال هنگام نوشیدن یک فنجان چای داغ یا نوشیدن یک اسموتی سرد، درد دندان را تجربه کردهاید؟ احتمالاً دندانهایتان حساس شدهاند.
در حالی که برخی از درمانهای خانگی میتوانند ناراحتی ناشی از حساسیت دندانها را کاهش دهند، اما کشف علت اصلی حساسیت دندان به گرما یا سرما میتواند به شما در درمان و جلوگیری از بازگشت مشکل کمک کند.
در این مقاله از مطب دندانپزشکی دکتر منوچهر هاشمی به تفصیل این موضوع را مورد بررسی قرار میدهیم.
چرا دندان من به گرما و سرما حساس است؟
حساسیت دندان ممکن است به عنوان یک ناراحتی جزئی بروز کند یا نشانه یک مشکل جدیتر برای دندانهای شما باشد.
حساسیت دندان به گرما یا سرما معمولاً به صورت یک درد تیز یا تیر کشنده احساس میشود که از دندانها به لثه منتقل میشود و میتواند در سراسر سر شما نیز منتشر شود. به همین دلیل است که برخی افراد هنگام خوردن غذاهای سرد میگویند «مغزشان یخ میزند».
مینا قسمتهایی از دندان را که بیرون از لثه قرار دارند، میپوشاند. از بین رفتن مینای دندان میتواند عاج دندان را که لایه زیرین مینای دندان است در معرض دید قرار دهد. عاج دندان به گرما و سرما اجازه میدهد رشتههای اعصاب شما را تحریک کنند.
همچنین، لایهای که ریشه دندان را پوشانده است یعنی سمان، میتواند به دلیل تحلیل رفتن لثهها در معرض دید قرار گیرد و باعث حساسیت شود. علل شایع از بین رفتن مینای دندان که باعث حساسیت در برابر گرما یا سرما میشوند عبارتند از:
- حفرههای دندان
- پوسیدگی دندان
- آسیبهای دندان، مانند ضرب دیدگی دندان یا لبپریدگی دندان
- دندانقروچه
- بیماری لثه
- تحلیل لثه
- محصولات مراقبت از دندان قوی، مانند خمیردندانهای سفیدکننده و دهانشویههای حاوی الکل
- برخی از انواع اقدامات دندانپزشکی، مانند روکش دندان و پرکردگی
- غذاهای اسیدی
- عفونت دندان
- مسواک زدن با فشار
- سیگار کشیدن و استفاده از محصولات دخانی
- دسترسی محدود به مراقبتهای دهانی
- بهداشت دهان و دندان ضعیف
در مواردی که ناراحتی دندانِ مرتبط با گرما و سرما، ناشی از یک مشکل زمینهای مزمن است، درد احتمالاً هنگام خوردن و آشامیدن عود میکند، مگر اینکه علت زمینهای اصلاح شود.
در موارد دیگر، مانند آسیب حاد دندان، درد ممکن است هنگام قرار گرفتن در معرض گرما یا سرما به طور ناگهانی بروز کند.
چه چیزی میتواند باعث شود که روکش دائمی به گرما و سرما حساس باشد؟
روکشها، اینلهها و باندینگ برای ترمیم دندانهای ترک خورده و فرسوده استفاده میشوند و از آسیب بیشتر جلوگیری میکنند. چنین آسیبهایی میتوانند منجر به حساسیت دندان در معرض گرما یا سرما شوند. با این حال، حساسیت دندان ممکن است در موارد زیر بازگردد:
- انجام نادرست
- تناسب نامناسب
- جابجایی در دهان به دلیل شل شدن یا شکستگی
بیشتر بخوانید: روکش دندان
چرا دندان من پس از پر کردن به گرما و سرما حساس است؟
به طور مشابه، پر کردن نوعی درمان دندانپزشکی است که با حساسیت دندان مرتبط است.
حساسیت دندان میتواند پس از درمان دندانپزشکی در موارد زیر رخ دهد:
- پر کردن یا روکش خیلی عمیق باشد
- حفره به طور کامل برداشته و پر نشده باشد
- پر کردن به دلیل دندان قروچه، ساییدگی یا تحلیل لثه شل شود
- اگر حساسیت از بین نرود یا بدتر شود، به عصب کشی نیاز است
چرا دندان لبپرشده من به گرما و سرما حساس است؟
در حالی که دندانها قوی هستند، اما ساییدگی و شکستن آنها در طول عمر امری رایج است.
بیشتر لب پر شدگیهای دندان جزئی است و هیچ ناراحتی ایجاد نمیکند، اما شکستگیهای قابل توجهتر میتواند منجر به درد شود. هنگامی که دندان لب پر میشود، مینای دندان میتواند ترک بخورد و عاج زیر آن نمایان شود. دندانها به این ترتیب به گرما و سرما حساس میشوند.
درمان و مراقبتهای پزشکی برای حساسیت دندان به گرما و سرما
درمانهای خانگی میتوانند به کاهش برخی از ناراحتیهای ناشی از حساسیت دندان کمک کنند.
با این حال، برای رفع دائمی حساسیت دندان، باید به دندانپزشک مراجعه کنید. یک دندانپزشک میتواند در تعیین یک برنامه درمانی برای رفع مشکل اساسی دندان که باعث حساسیت میشود، کمک کند.
درمانهای خانگی
چندین درمان خانگی برای تسکین حساسیت دندان شناخته شدهاند. این موارد عبارتند از:
- شستشو با آب نمک
- شستشو با پراکسید هیدروژن (رقیق شده در آب گرم)
- شستشو با عسل و آب گرم
- مالیدن زردچوبه
- شستشو با چای سبز
- ژل یا دهانشویه کپسایسین
- عصاره وانیل
- داروهای بدون نسخه
یک مطالعه در سال ۲۰۱۳ نشان داد که دهانشویههای بدون نسخه (OTC) و ابزارهای دندانپزشکی حاوی آرژنین میتوانند به کاهش حساسیت دندان کمک کنند. داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) بدون نسخه مانند استامینوفن، ایبوپروفن و ناپروکسن، نیز میتوانند درد را تسکین دهند.
داروهای تجویزی
برای موارد شدید حساسیت دندان، یک متخصص دندانپزشکی ممکن است یک NSAID قوی تجویزی را توصیه کند. اما تعداد رو به افزایشی از متخصصان دندانپزشکی به دلیل خواص اعتیادآور داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، تجویز آنها را توصیه نمیکنند.
رژیم غذایی و سایر تغییرات
تغییر عادات روزانه، مانند رژیم غذایی و سبک زندگی، گاهی اوقات میتواند به کاهش حساسیت دندان کمک کند. این تغییرات زمانی که همراه با سایر درمانها انجام شوند، مؤثرتر هستند.
خمیر دندان خود را عوض کنید
خمیر دندانهای ضد حساسیت برای کاهش ناراحتی دندانهای حساس فرموله شدهاند. دندانپزشک میتواند برندهای مختلفی را برای امتحان کردن توصیه کند.
از یک مسواک جدید استفاده کنید
اگر حساسیت دندان شما ناشی از بهداشت ضعیف دندان، پوسیدگی، بیماری لثه یا مسواک زدن خشن باشد، احتمالاً زمان آن رسیده است که یک مسواک جدید تهیه کنید.
هنگام انتخاب مسواک برای دندانهای حساس، بهتر است مسواکی با موهای نرم انتخاب کنید. به آرامی و با حرکات دایرهای به مدت حدود ۲ دقیقه روی تمام سطح دندانهای خود، از داخل و خارج، مسواک بزنید.
از غذاها و نوشیدنیهای اسیدی خودداری کنید
غذاها و نوشیدنیهای اسیدی میتوانند باعث ساییدگی مینای دندان شده و حساسیت ایجاد کنند، بخصوص هنگامی که با گرما یا سرما ترکیب شوند.
اگر دچار حساسیت دندان هستید، میتوانید تا زمانی که علت اصلی آن را تحت کنترل درآورید، از غذاها و نوشیدنیهای زیر اجتناب کنید:
- نوشابه
- مرکبات
- ترشی
- زغال اخته
- گوجه فرنگی و غذاهای حاوی گوجه فرنگی، مانند سس کچاپ و سس تند
- قهوه
- مشروبات الکلی
بیشتر بخوانید: بدترین غذاها و نوشیدنیهای مضر برای دندان
چه زمانی به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
اگر حساسیت دندانِ مکرر یا حساسیت شدید را تجربه میکنید و توانایی شما در خوردن و آشامیدن عادی را مختل میکند، باید به یک متخصص دندانپزشکی مراجعه کنید.
دندانپزشک میتواند علت اصلی حساسیت دندان شما را شناسایی کند و یک برنامه درمانی ایجاد کند که ناراحتی شما را کاهش دهد.
جمعبندی
حساسیت دندان یک مشکل رایج با علل احتمالی متعدد است. به طور کلی، این اتفاق زمانی رخ میدهد که مینای دندان به دلایل مختلف از بین میرود.
حساسیت دندان ممکن است از آسیب دندان، بیماری و اقدامات دندانپزشکی جدید و دلایل دیگر ناشی شود.
رسیدگی به علت اصلی حساسیت دندان میتواند به کاهش درد شما در درازمدت کمک کند. در حالی که انواع درمانهای خانگی، بدون نسخه و تجویزی میتوانند تسکین کوتاه مدت را فراهم کنند.
سوالات متداول
۱-بهترین درمان خانگی حساسیت دندان به سرما و گرما چیست؟
شستشو با آب نمک، شستشو با پراکسید هیدروژن (رقیق شده در آب گرم)، شستشو با عسل و آب گرم و مالیدن زردچوبه از جمله بهترین درمانهای خانگی حساسیت دندان هستند. البته توجه داشته باشید زیادهروی نکنید.
۲-چه خوراکیهایی حساسیت دندان را تشدید میکنند؟
نوشابه، مرکبات، ترشی، زغال اخته، گوجه فرنگی، قهوه و مشروبات الکلی حساسیت دندان به گرما و سرما را تشدید میکنند.
۳-بهترین داروهای بدون نسخه برای حساسیت دندان چیست؟
مسکنهای بدون نسخه نظیر استامینوفن، ایبوپروفن و ناپروکسن تا حدود زیادی درد حساسیت دندان را تسکین میدهند.
۴-آیا حساسیت دندان به سرما بعد از پر کردن طبیعی است؟
بله. حساسیت دندان به سرما بعد از پر کردن، کاملا طبیعی است و طی چند روز تا چند هفته باید خودبخود برطرف شود.
